De heup

De heup is een kogelgewricht. De heupkop bevindt zich aan het bovenste uiteinde van het dijbeen. De kop draait in de heupkom, waardoor het dijbeen naar voren, naar achter en opzij kan bewegen. Zie de illustratie hieronder:

Wat is heupdysplasie?

Bij kinderen met heupdysplasie is de heupkom niet goed ontwikkeld. De heupkom is niet diep genoeg, waardoor de heupkop makkelijk uit de kom kan glijden.
In sommige gevallen is de heup 'uit de kom'. De kop bevindt zich dan niet in de kom, maar ernaast. Dit noemen we heupluxatie. Op latere leeftijd kan heupdysplasie leiden tot slijtage van het heupgewricht, artrose. Een tijdige behandeling kan dit voorkomen.

Heupdysplasie komt voor bij twintig van de duizend pasgeborenen en is niet pijnlijk. Heupluxatie komt voor bij een op de duizend pasgeborenen.

Wat is de oorzaak van heupdysplasie?

De oorzaak van heupdysplasie is niet bekend. Wel is de kans op heupdysplasie groter in de volgende gevallen:

• Als er in de familie aangeboren heupafwijkingen voorkomen.
• Als het kind voor de geboorte in stuitligging heeft gelegen.
• Als het kind naast de heupdysplasie ook andere aangeboren afwijkingen heeft.

Diagnose

Meteen na de geboorte en later bij het consultatiebureau worden baby's gecontroleerd op heupafwijkingen. De arts kijkt dan of de beentjes goed gespreid kunnen worden, of er lengteverschil is tussen beide beentjes en of er een extra bilplooi aanwezig is.

Als de arts vermoedt dat er sprake is van een heupafwijking, is nader onderzoek nodig om de diagnose te stellen. Echografie is al in de eerste maanden na de geboorte mogelijk. De heup kan op een röntgenfoto vaak pas na de derde levensmaand zichtbaar worden gemaakt. Voor die tijd bestaat het heupgewricht nog voor het grootste deel uit kraakbeen, dat op een röntgenfoto niet zichtbaar is. De heupkom is echter wél al eerder zichtbaar. In sommige gevallen is een röntgencontrastonderzoek nodig om te onderzoeken of er weefsel tussen de kop en kom aanwezig is.

Behandeling

Zodra de diagnose is gesteld, moet de behandeling van de heupdysplasie gestart worden. Meestal is dit tussen de derde en zesde levensmaand. Bij baby's jonger dan drie maanden geneest de heupdysplasie meestal spontaan en is behandeling vaak niet nodig.

Behandeling van heupdysplasie

De behandeling van heupdysplasie bestaat uit het spreiden en in spreidstand houden van de beentjes. Hierdoor wordt de heupkop in het midden van de heupkom geplaatst en op die plaats vastgehouden. De heupkom kan zich dan op de juiste manier gaan ontwikkelen, waardoor de heupdysplasie geneest. Uw kind hoeft voor deze behandeling niet in het ziekenhuis te worden opgenomen.
Tijdens de behandeling draagt uw kind 23 uur per dag een spreidbroekje dat de benen in de juiste stand fixeert. Alleen bij het baden en kleden mag het spreidbroekje even uit. Uw kind ondervindt nauwelijks hinder van het spreidbroekje. Het kan ondanks de spreidstand van de benen gewoon leren draaien, zitten, kruipen, staan en lopen. Mocht uw kind enige achterstand in de ontwikkeling oplopen, dan haalt het deze achterstand snel weer in als de spreidbroek overdag enige tijd uit mag. Het kan wel enige tijd duren voordat uw kind de benen weer volledig kan strekken.
Meestal duurt de behandeling met een spreidbroekje vier tot zes maanden. Is de diagnose gesteld op een moment dat uw kind ouder dan zes maanden was, dan kan de behandeling langer duren.
De behandeling met een spreidbroekje doet geen pijn.

Behandeling van heupluxatie

Als de heup uit de kom is, zullen we met een tractiebehandeling proberen de heup weer in de kom te krijgen. Hiervoor nemen we uw kind op in het ziekenhuis. Met behulp van gewichten worden de heupjes en pezen voorzichtig opgerekt, zodat na een paar weken de heup weer in de kom kan glijden. Deze behandeling is niet pijnlijk. Als de heup weer in de kom zit, wordt meestal een bekkengips aangelegd voor een periode van zes tot twaalf weken. De heup heeft gedurende deze periode kans om een stevig gewrichtskapsel te vormen, waardoor de kop niet meer uit de kom kan schieten. Mocht de tractiebehandeling niet helpen of als er weefsel aanwezig is tussen kom en kop, dan is een operatie nodig. De orthopedisch chirurg zal eventueel aanwezig weefsel uit het heupgewricht verwijderen. Daarnaast kan hij een stukje bot uit het bekken in de heupkom plaatsen, waardoor de heupkom zich beter gaat ontwikkelen. Dit noemen we een pandakplastiek.

Duur van de behandeling

De duur van de behandeling verschilt van kind tot kind en is afhankelijk van de ernst van de afwijking en de leeftijd waarop de afwijking ontdekt is. De meeste kinderen zijn uitbehandeld nog voordat ze gaan lopen.

Toekomst

Als de behandeling van de heupdysplasie tijdig is begonnen, is de behandeling in vrijwel alle gevallen succesvol. Vrijwel alle behandelde kinderen ontwikkelen een normaal heupgewricht en kunnen een normaal leven leiden. Sommige kinderen krijgen op latere leeftijd opnieuw klachten. Het is daarom belangrijk bij pijnklachten opnieuw een polikliniekafspraak te maken bij de orthopeed.

Het is belangrijk om kinderen die ooit behandeld zijn voor heupdysplasie hierop te attenderen wanneer zij zelf aan kinderen toe zijn. Hun kinderen hebben namelijk een vergrote kans op heupdysplasie en moeten dus eventueel onderzocht worden.

Vragen

Deze folder is ter ondersteuning van de mondelinge informatie die u hebt ontvangen. Hebt u na het lezen van deze folder nog vragen, stel ze dan gerust. De arts of een andere medewerker van de polikliniek wil ze graag beantwoorden. U kunt tijdens kantooruren bellen met de polikliniek orthopedie.

Patiëntenvereniging

De Vereniging Aangeboren Heupafwijkingen steunt ouders van kinderen met een heupafwijking. De vereniging geeft voorlichtingsmateriaal uit en organiseert contacten.
telefoon: 0900 - 438 73 97 (0900 - HEUPDYS, € 0,10 p.m.)
internet: www.heupafwijkingen.nl

Teleofoonnummers

locatie Leiderdorp
polikliniek orthopedie: 071 - 582 80 59

locatie Alphen aan den Rijn
polikliniek orthopedie: 0172 - 46 70 59