De ruimte in het watersysteem raakt op. Door extremer weer, toenemende droogte, verzilting en de groeiende druk op de ruimte kunnen niet alle ontwikkelingen in de toekomst nog overal plaatsvinden. Daarom heeft de verenigde vergadering van Hoogheemraadschap van Rijnland de strategie Toekomstgericht Waterbeheer Rijnland vastgesteld. Daarmee kiest Rijnland voor een fundamenteel andere koers: water en bodem worden nadrukkelijker leidend bij de keuzes die we maken om ons gebied ook voor toekomstige generaties veilig en leefbaar te houden.
Grenzen van het watersysteem in zicht
Het klimaat verandert sneller dan we gewend zijn. Hevigere regenbuien, langere droge perioden, toenemende verzilting en bodemdaling zetten het watersysteem steeds verder onder druk. Tegelijk groeit de vraag naar ruimte voor woningen, bedrijven, landbouw, natuur en energie.
Uit de studie Toekomstgericht Waterbeheer Rijnland blijkt dat het watersysteem deze ontwikkelingen steeds minder goed kan opvangen. Technische oplossingen, zoals grotere gemalen of aangepast peilbeheer, blijven nodig, maar zijn op zichzelf niet meer voldoende. Ook de manier waarop we ons gebied inrichten zal moeten veranderen. De conclusie is duidelijk: het watersysteem loopt tegen zijn grenzen aan.
“De rek is eruit. We lopen steeds vaker tegen grenzen aan van wat mogelijk is. We zien extremer weer, langere droge perioden, toenemende verzilting en een steeds grotere druk op de ruimte. Dat vraagt dat we water en bodem een nadrukkelijkere plek geven in de keuzes die we maken. Niet alles kan straks nog overal. En die keuzes moeten we nu maken, niet morgen.”
Van optimaliseren naar keuzes maken
Eeuwenlang hebben we het watersysteem steeds verder aangepast aan de wensen van de samenleving. De komende decennia draait het steeds vaker om de omgekeerde vraag: welke ontwikkelingen passen nog bij wat het water- en bodemsysteem aankan?
Met de nieuwe strategie kiest Rijnland bewust voor die omslag. Niet langer staat centraal hoe we nu ontwikkelingen mogelijk maken, maar hoe we ons gebied ook op de lange termijn veilig en leefbaar houden. Dat betekent dat bij nieuwe plannen eerder wordt gekeken of ze passen binnen de grenzen van het watersysteem. Soms vraagt dat ook om andere keuzes over waar functies het beste passen.
Vier uitgangspunten als kompas
De strategie geeft richting aan de keuzes die de komende jaren gemaakt moeten worden. Daarbij hanteert Rijnland vier uitgangspunten:
- Denken vanuit de lange termijn
Besluiten worden getoetst op hun gevolgen richting 2100. Wat we nu doen, bepaalt hoe leefbaar het gebied in de toekomst blijft.
- Erkennen van grenzen en schaarste
Zoet water wordt schaarser en de druk op het watersysteem neemt toe. Rijnland wil daar duidelijk over zijn en deze realiteit mee laten wegen in keuzes.
- Water en bodem als fundament
De inrichting van het gebied moet beter aansluiten bij wat het water- en bodemsysteem aankan. Functies passen zich aan het systeem aan, in plaats van andersom.
- Samenwerken over grenzen heen
Toekomstgerichte keuzes vragen om samenwerking met gemeenten, provincies, het Rijk en andere partijen zoals bedrijven, landbouw- en natuurorganisaties.
Wat betekent dit in de praktijk?
De nieuwe koers betekent dat Rijnland eerder en duidelijker aangeeft waar het watersysteem zijn grenzen bereikt. Bij ruimtelijke plannen wordt scherper gekeken of ontwikkelingen ook op de lange termijn verantwoord zijn. Dat kan betekenen dat functies zich moeten aanpassen aan de eigenschappen van een gebied, in plaats van andersom.
Veel keuzes over de inrichting van ons gebied worden gemaakt door gemeenten, provincies en het Rijk. Rijnland brengt daarbij de kennis over water en bodem nadrukkelijker in. Zo kunnen overheden eerder samen afwegen welke ontwikkelingen ook op de lange termijn passen bij wat het watersysteem aankan.
“Het watersysteem houdt zich niet aan gemeente- of provinciegrenzen. Daarom is het belangrijk dat we vroeg met elkaar in gesprek zijn. Wij brengen de kennis in over water en bodem, zodat we samen keuzes kunnen maken die ook op de lange termijn houdbaar zijn.”
Van strategie naar uitvoering
Met het vaststellen van de strategie begint een nieuwe fase. De uitgangspunten worden de komende jaren uitgewerkt in beleid, projecten en samenwerking met andere overheden. De strategie vormt daarmee het kompas voor het nieuwe Waterbeheerprogramma 2028-2034 én voor de keuzes die nodig zijn om Rijnland ook voor toekomstige generaties veilig en leefbaar te houden.